Opakowanie - to wyrób, który stanowi dodatkową warstwę zewnętrzną określonego towaru, mając chronić go, ułatwić przemieszczanie, magazynowanie, jak i sprzedaż i użytkowanie oraz ma oddziaływanie na wyobrażenie nabywcy.
Funkcje opakowań:
- informacyjna - dzięki danym umieszczonym na opakowaniach klient zapoznają się z rodzajem i właściwościami towarów, sposobem użytkowania i zastosowania, może zidentyfikować wyroby i producentów
- reklamowa - opakowania podnoszą wartości estetyczne towarów, pozwalają na właściwe reprezentowanie masy towarowej w sklepie, zachęcają do kupna.
- promocyjna - opakowania mogą być mocnym punktem popularności wyrobu na rynku, wpływać na akceptację produktów przez konsumentów, zwiększają konkurencyjność i popyt.
- ekologiczna - opakowania powinny być możliwe do wycofania z obrotu handlowego i nadawać się do utylizacji, ale były przyjazne dla środowiska naturalnego.
Podział opakowań:
A) ze względu na zagadnienia styku opakowań z towarami wyróżniamy:
- opakowania bezpośrednie (wewnętrzne) - opakowania te bezpośrednie stykają się z towarami, stanowią podstawową ochronę towarów przed wpływami zewnętrznymi. Zaliczamy do nich torebki papierowe i z tworzyw sztucznych, pudełka tekturowe, puszki, butelki, słoje.
- pośrednie (zewnętrzne) - służą do ochrony towarów w opakowaniach bezpośrednich. Odgrywają ważna rolę w czasie transportu i w przechowywaniu. Chronią towar przed uszkodzeniami mechanicznymi, przed kradzieżą.
B) w zależności od przeznaczenia wyróżniamy:
-jednostkowe-zawierają określona ilość towarów sprzedawanych w handlu detalicznym.
- zbiorcze - stosowane jako opakowania ochronne
-transportowe-mogą być zarówno opakowania bezpośrednie (cysterny do mleka, skrzynki na owoce) jako i pośrednie (skrzynie, pudła).
C) ze względu na trwałość wyróżniamy:
- opakowania trwałe (beczki, banki, folie)
-opakowanie nietrwałe (torebki)
D) ze względu na właściwości wyróżniamy:
- opakowania jednorazowe użytku (puszki, tuby, torby papierowe, folie opakowań, opakowania tekturowe, opakowania z tektury)
- opakowania wielokrotnego użytku: zwrotne (beczki, skrzynie, kontenery) i bezzwrotne (skrzynie po owocach południowych).
E) ze względu na stopień przystosowania opakowań do cech i właściwości towaru wyróżniamy:
- opakowania uniwersalne - wykorzystywane do towarów różnych branż
- opakowania specjalne - mają ściśle określone przeznaczenie
F) ze względu na materiały, z których są produkowane opakowania wyróżniamy opakowania:
- drewniane-są to najczęściej opakowania transportowe (skrzynie, klatki, pojemniki, kosze).
Dodatnie cechy opakowań drewnach to: dobra wytrzymałość mechaniczna, źle przewodzą ciepło i prąd elektryczny, mają słaba aktywność chemiczną, nieznaczną przenikliwość powietrza. Do wad opakowań drewnianych zaliczamy: higroskopijność ( zdolność wchłaniania wilgoci z otoczenia), są łatwo palne, niekiedy wydzielają zapach żywicy i mogą tym samym ujemnie oddziaływać na opakowany towar.
- metalowe : puszki, beczki, wiadra, kanistry, pudełka, pojemniki, skrzynie, tuby. Są stosowane jako opakowania wielokrotnego użytku. Zalety: duża wytrzymałość mechaniczna i odpowiednia trwałość, co ułatwia transport i przechowywanie oraz umożliwia wielokrotne użytkowanie, łatwość obróbki i odporne na korozję. Wady: duże przewodnictwo cieplne.
-papierowe-to: a) opakowania miękkie ( papier pakowy, papier pakowy uszlachetniony). Zalety: dobra właściwość mechaniczna, mała masa, słabe przewodnictwo cieplne, łatwy do przerobu. Wady: często uzyskiwany z kory drzewnej, co prowadzi do ich rozerwania. Oraz b) opakowania sztywnych (opakowania z tektury jedno- i wielowarstwowe). Zalety: istnieje możliwość jego odzyskania z makulatury, jest przyjazny dla środowiska. Wady: mała odporność na czynniki zewnętrzne.
-szklane-zaliczamy: butelki, słoiki, słoje, balony, ampułki, fiołki. Zalety: gładkość powierzchni, nienasiąkliwość, obojętność i odporność chemiczna, przezroczystość lub, gdy trzeba nieprzezroczystość, stosunkowo dobra higieniczność, możliwość barwienia i uzyskiwania, stosunkowo dobrą higieniczność, możliwość barwienia i uzyskiwanie różnych kształtów. Wady: kruchość, tj. wrażliwość na urazy mechaniczne i na gwałtowność zmian temperatury, stosunkowo duża masę jednostkową oraz konieczność stosowania często, dodatkowo innych opakowań ochronnych.
-z tworzyw sztucznych- np. płatów folii, torebek, worków, opakowań grubościennych (kanistry). Opakowania z tworzyw sztucznych są odporne na działania wody, gazów, temperatury. Zalety: duża wytrzymałość mechaniczna, odporność chemiczna, odporność na działanie drobnoustrojów i owadów, przezroczystość, ale również łatwość barwienia, niska cena i mała masa. Wady: opakowania z tworzyw sztucznych nie mogą zawierać składników toksycznych (trujących). Przy zetknięciu z artykułami żywnościowymi nie mogą oddziaływać na właściwości i cechy opakowania towaru.
-z tkanin-są worki produkowane z juty, lnu, konopi i wiskozy. Zalety: worki są chyba najlepszym rodzajem opakowań do towarów sypkich, którym należy zapewnić dopływ powietrza. Wady: łatwość zanieczyszczenia, małą trwałość oraz małą odporność na czynniki zewnętrzne.
-ceramiczne-Zalety: są to opakowania ozdobne o dużym możliwościach reklamowych i estetycznym wyglądzie. Wady: kruchość, wrażliwość na urazy mechaniczne.